Because, that, if

After omdat, dat, als, wanneer, toen, of and terwijl, the verb goes to the very end of that clause. If the clause comes first, the main verb comes straight after it: Als het regent, blijf ik thuis.

• Ik kom niet, omdat ik ziek ben.ik kom NEET, om·DAT ik ZEEK ben

  I'm not coming because I'm ill.

  Omdat sends the verb (ben) to the end.

• Ik kom niet, want ik ben ziek.ik kom NEET, vant ik ben ZEEK

  I'm not coming, because I'm ill.

  Want means the same but keeps normal word order.

• Ik denk dat de bus later komt.ik denk dat duh BUS LAH·tur komt

  I think the bus is coming later.

  English often drops 'that'. Dutch keeps dat, and the verb goes last.

• Hij zegt dat hij het rapport al heeft gestuurd.hay zekht dat hay ut rah·PORT al hayft khuh·STEWRT

  He says he has already sent the report.

  Both verbs go to the end. Gestuurd heeft is also correct.

• Als het regent, blijf ik thuis.als ut RAY·khunt, blayf ik TOWS

  If it rains, I stay at home.

  The als-clause takes the first seat, so blijf comes straight after the comma.

• Ik blijf thuis als het regent.ik blayf TOWS als ut RAY·khunt

  I stay at home if it rains.

  Main clause first: normal order. Only the als-clause has its verb at the end.

• Wanneer je klaar bent, mag je naar huis.van·NAYR yuh KLAHR bent, makh yuh nahr HOWS

  When you're finished, you can go home.

  Wanneer = when, for now, the future or things that happen regularly.

• Toen ik in Nederland aankwam, sprak ik geen Nederlands.toon ik in NAY·dur·lant AHN·kvam, sprak ik khayn NAY·dur·lants

  When I arrived in the Netherlands, I didn't speak any Dutch.

  Toen = when, for one moment in the past. Aankomen joins up again at the end: aankwam.

• Weet jij of de vergadering doorgaat?vayt yay of duh fur·KHAH·duh·ring DOHR·khaht

  Do you know whether the meeting is going ahead?

  Of = whether (English 'if'). Never als here.

• Ik vraag me af of dat klopt.ik frahkh muh AF of dat KLOPT

  I wonder whether that's right.
• Terwijl ik kook, doen de kinderen hun huiswerk.tur·VAYL ik KOHK, doon duh KIN·duh·run hun HOWS·verk

  While I cook, the children do their homework.

  Terwijl-clause first, so the main verb (doen) comes next.

• Omdat de trein vertraging had, was ik te laat.om·DAT duh trayn fur·TRAH·khing hat, vas ik tuh LAHT

  Because the train was delayed, I was late.
• Ik weet niet waar hij woont.ik vayt NEET vahr hay VOHNT

  I don't know where he lives.

  Question words in the middle of a sentence work the same: verb to the end.

• Kunt u mij laten weten wanneer het pakket komt?kunt ew may LAH·tun VAY·tun van·NAYR ut pah·KET komt

  Could you let me know when the parcel is coming?
• Als je wilt, kan ik je helpen.als yuh VILT, kan ik yuh HEL·pun

  If you like, I can help you.
• Ik hoop dat je je snel beter voelt.ik hohp dat yuh yuh snel BAY·tur FOOLT

  I hope you feel better soon.

  What you text a sick colleague. Voelt goes last.

• het misverstandut MIS·fur·stant

  the misunderstanding
• Ik bel even, omdat ik de mail niet begrijp.ik bel AY·vun, om·DAT ik duh MAYL neet buh·KHRAYP

  I'm calling because I don't understand the email.
• Het is nog niet af, omdat ik op de cijfers wacht.ut is nokh neet AF, om·DAT ik op duh SAY·furs VAKHT

  It isn't finished yet, because I'm waiting for the figures.
• Kun je uitleggen hoe dit systeem werkt?kun yuh OWT·lekh·khun hoo dit sis·TAYM VERKT

  Can you explain how this system works?
• Ik weet niet zeker of ik het goed heb begrepen.ik vayt neet ZAY·kur of ik ut KHOOT hep buh·KHRAY·pun

  I'm not sure whether I understood it correctly.
• Als ik het goed begrijp, moet het vrijdag klaar zijn.als ik ut khoot buh·KHRAYP, moot ut FRAY·dakh KLAHR zayn

  If I understand correctly, it has to be ready on Friday.
• Ik denk dat we meer tijd nodig hebben.ik denk dat vuh mayr TAYT NOH·dukh HEB·bun

  I think we need more time.

  Main clause: we hebben meer tijd nodig. After dat, hebben moves to the end.

• Kun je even checken of de klant al heeft betaald?kun yuh AY·vun TSHEK·kun of duh KLANT al hayft buh·TAHLT

  Could you check whether the client has paid yet?
• Toen ik vanochtend binnenkwam, was de printer al kapot.toon ik fan·OKH·tunt BIN·nun·kvam, vas duh PRIN·tur al kah·POT

  When I came in this morning, the printer was already broken.
• Ik werk vandaag thuis, omdat de monteur komt.ik verk fan·DAHKH TOWS, om·DAT duh mon·TURR KOMT

  I'm working from home today because the repairman is coming.
• Terwijl jij de klant belt, maak ik de offerte af.tur·VAYL yay duh KLANT belt, mahk ik duh of·FER·tuh AF

  While you call the client, I'll finish the quote.
• Het is belangrijk dat iedereen op tijd is.ut is buh·LANG·rayk dat EE·duh·rayn op TAYT is

  It's important that everyone is on time.
• Ik snap niet waarom het systeem steeds vastloopt.ik snap NEET vah·ROM ut sis·TAYM stayts FAST·lohpt

  I don't get why the system keeps freezing.
• Zodra ik meer weet, laat ik het je weten.zoh·DRAH ik mayr VAYT, laht ik ut yuh VAY·tun

  As soon as I know more, I'll let you know.

  Zodra = as soon as. It works just like als.

• Zoals ik al zei, is de deadline verschoven.zoh·ALS ik al ZAY, is duh DEHT·line fur·SKHOH·vun

  As I said, the deadline has been moved.

A Dutch apology is short: say sorry, give the reason, say what you'll do about it. Long apologies sound odd.

• Sorry dat ik te laat ben.SOR·ree dat ik tuh LAHT ben

  Sorry I'm late.

  Sorry dat … works like any dat-clause: verb at the end.

• Het spijt me dat ik je niet heb teruggebeld.ut SPAYT muh dat ik yuh neet hep tuh·RUKH·khuh·belt

  I'm sorry I didn't call you back.
• Ik was te laat, omdat de trein uitviel.ik vas tuh LAHT, om·DAT duh trayn OWT·feel

  I was late because the train was cancelled.

  Uitvallen = to be cancelled (trains, lessons). It joins up at the end: uitviel.

• Ik had de mail niet gezien, omdat hij in mijn spam zat.ik hat duh MAYL neet khuh·ZEEN, om·DAT hay in mayn SPEM zat

  I hadn't seen the email because it was in my spam.
• Ik kon niet bellen, omdat mijn telefoon leeg was.ik kon neet BEL·lun, om·DAT mayn tay·luh·FOHN LAYKH vas

  I couldn't call because my phone was dead.
• Toen ik wakker werd, was het al half negen.toon ik VAK·kur vert, vas ut al half NAY·khun

  When I woke up, it was already half past eight.

  Half negen = half past eight. Dutch counts towards the next hour.

• Ik dacht dat de afspraak morgen was.ik DAKHT dat duh AF·sprahk MOR·khun vas

  I thought the appointment was tomorrow.
• Ik wist niet dat ik me moest afmelden.ik vist NEET dat ik muh moost AF·mel·dun

  I didn't know I had to cancel.
• Ik ben het vergeten, omdat het heel druk was.ik ben ut fur·KHAY·tun, om·DAT ut hayl DRUK vas

  I forgot because it was very busy.
• Mijn excuses dat het zo lang heeft geduurd.mayn eks·KEW·zus dat ut zoh LANG hayft khuh·DEWRT

  My apologies that it took so long.
• Ik begrijp dat je je ergert.ik buh·KHRAYP dat yuh yuh ER·khurt

  I understand that you're annoyed.
• Ik zal ervoor zorgen dat het niet meer gebeurt.ik zal er·FOHR ZOR·khun dat ut neet mayr khuh·BURT

  I'll make sure it doesn't happen again.
• Is het goed als ik het morgen breng?is ut KHOOT als ik ut MOR·khun BRENG

  Is it okay if I bring it tomorrow?
• Ik hoop dat je het niet erg vindt.ik hohp dat yuh ut neet ERKH fint

  I hope you don't mind.
• Dat geeft niet, als het maar niet weer gebeurt.dat khayft NEET, als ut mahr neet vayr khuh·BURT

  That's fine, as long as it doesn't happen again.

  Als … maar = as long as.

• de afspraak verzettenduh AF·sprahk fur·ZET·tun

  to move the appointment
• afzeggenAF·zekh·khun

  to cancel
• Ik bel om te vragen of ik mijn afspraak kan verzetten.ik BEL om tuh VRAH·khun of ik mayn AF·sprahk kan fur·ZET·tun

  I'm calling to ask whether I can move my appointment.
• Ik moet de afspraak afzeggen, omdat ik moet werken.ik moot duh AF·sprahk AF·zekh·khun, om·DAT ik moot VER·kun

  I have to cancel the appointment because I have to work.
• Als donderdag niet lukt, kan ik ook vrijdag.als DON·dur·dakh neet LUKT, kan ik ohk FRAY·dakh

  If Thursday doesn't work, I can do Friday too.
• Laat maar weten wanneer het je uitkomt.laht mahr VAY·tun van·NAYR ut yuh OWT·komt

  Just let me know when it suits you.

  Uitkomen = to suit (a time).

• Ik weet nog niet hoe laat ik klaar ben.ik vayt nokh neet hoo LAHT ik KLAHR ben

  I don't know yet what time I'll be done.
• Ik kan pas komen als mijn dienst is afgelopen.ik kan PAS KOH·mun als mayn DEENST is AF·khuh·loh·pun

  I can't come until my shift has finished.

  Pas … als = not until.

• Wilt u mij bellen als er eerder plek is?vilt ew may BEL·lun als er AYR·dur PLEK is

  Would you call me if an earlier slot opens up?
• Ik kom tien minuten later, omdat ik in de file sta.ik kom teen mee·NEW·tun LAH·tur, om·DAT ik in duh FEE·luh stah

  I'll be ten minutes late because I'm stuck in traffic.
• Weet u of ik een verwijsbrief nodig heb?vayt ew of ik un fur·VAYS·breef NOH·dukh hep

  Do you know whether I need a referral letter?
• Voordat u komt, moet u een formulier invullen.fohr·DAT ew KOMT, moot ew un for·mew·LEER IN·ful·lun

  Before you come, you need to fill in a form.
• Toen ik belde, nam er niemand op.toon ik BEL·duh, nam er NEE·mant OP

  When I called, nobody answered.
• Zodra ik mijn rooster heb, maak ik een nieuwe afspraak.zoh·DRAH ik mayn ROH·stur hep, mahk ik un NEE·wuh AF·sprahk

  As soon as I have my rota, I'll make a new appointment.

• de voorwaardeduh FOHR·vahr·duh

  the condition
• Als je ziek bent, moet je je voor negen uur ziekmelden.als yuh ZEEK bent, moot yuh yuh for NAY·khun ewr ZEEK·mel·dun

  If you're ill, you have to call in sick before nine.
• Als het mooi weer is, gaan we naar het strand.als ut MOY vayr is, khahn vuh nahr ut STRANT

  If the weather's nice, we'll go to the beach.
• Als de huur nog hoger wordt, gaan we verhuizen.als duh HEWR nokh HOH·khur vort, khahn vuh fur·HOW·zun

  If the rent goes up any more, we'll move.
• Als u vragen heeft, kunt u ons bellen.als ew VRAH·khun hayft, kunt ew ons BEL·lun

  If you have any questions, you can call us.

  The last line of almost every Dutch letter from an organisation.

• Wanneer de kinderen slapen, heb ik eindelijk rust.van·NAYR duh KIN·duh·run SLAH·pun, hep ik AYN·duh·luk RUST

  When the children are asleep, I finally get some peace.
• Je krijgt je borg terug als het huis schoon is.yuh kraykht yuh BORKH tuh·RUKH als ut hows SKHOHN is

  You get your deposit back if the house is clean.
• Als je niet op tijd betaalt, krijg je een boete.als yuh neet op TAYT buh·TAHLT, kraykh yuh un BOO·tuh

  If you don't pay on time, you'll get a fine.
• Als je de bus mist, moet je een half uur wachten.als yuh duh BUS mist, moot yuh un half EWR VAKH·tun

  If you miss the bus, you have to wait half an hour.
• We gaan fietsen, tenzij het regent.vuh khahn FEET·sun, ten·ZAY ut RAY·khunt

  We'll go cycling, unless it rains.

  Tenzij = unless. Verb to the end, like als.

• Als ik het goed heb, begint de cursus in september.als ik ut KHOOT hep, buh·KHINT duh KUR·zus in sep·TEM·bur

  If I'm right, the course starts in September.
• Stel dat je de baan krijgt, ga je dan verhuizen?stel dat yuh duh BAHN kraykht, khah yuh dan fur·HOW·zun

  Suppose you get the job, will you move?

  Stel dat = suppose that.

• Als je de brief niet begrijpt, kun je hulp vragen in het buurthuis.als yuh duh BREEF neet buh·KHRAYPT, kun yuh HULP VRAH·khun in ut BEWRT·hows

  If you don't understand the letter, you can ask for help at the community centre.
• Ik help je graag, als je zegt wat je nodig hebt.ik help yuh KHRAHKH, als yuh zekht vat yuh NOH·dukh hept

  I'm happy to help if you tell me what you need.